Het ABC van meditatie

Meditatie is een innerlijk proces, dat zich voornamelijk afspeelt in de stilte van onze geest en ons hart. Toch zijn er ook een aantal praktische dingen die we kunnen doen om onze meditatie zo succesvol mogelijk te maken. We noemen dat het ABC van meditatie. Hier enkele nuttige tips:

1. Mediteer ’s ochtends vroeg
Je hebt het meeste aan je meditatie als je het ’s ochtends doet. In je ochtendmeditatie laadt je namelijk je innerlijke batterijen op en ontvang je energie en innerlijke vrede die je dag positief beïnvloeden. Bovendien is je geest ’s ochtends het meest ontvankelijk. De slaap heeft de ervaringen van de vorige dag verwerkt, waardoor je met een schone lei aan de meditatie kunt beginnen. Zes uur ’s ochtends is het beste tijdstip (hier lees je waarom), maar mocht dat nog een brug te ver zijn, mediteer dan gewoon na het opstaan.

2. Neem een douche vóór je meditatie
Het is raadzaam om te douchen voor je aan je meditatie begint. Water betekent zuiverheid. Het spoelt ongewenste energieën van je lichaam, zodat je ontvankelijker bent voor de subtiele energie van de meditatie. ’s Ochtends verwijdert een douche de slaapenergie, waardoor je helder en alert aan je ochtendmeditatie kunt beginnen. Als je ’s avonds mediteert zorgt een douche ervoor dat alle rusteloze energie die je gedurende de dag hebt opgepikt wordt weggespoeld. Mocht douchen niet lukken, probeer dan in elk geval je gezicht en je onderarmen even met koud water te wassen.

3. Draag schone, lichte kleding
Als je gaat hardlopen trek je het liefst sportieve hardloopkleding aan. Ga je naar een galadiner, dan verruil je je dagelijkse kloffie voor een net pak. Ook meditatie werkt het beste als je er een speciaal setje kleren voor draagt. Een speciaal ‘kostuum’ geeft een duidelijk signaal aan je geest dat je iets bijzonders gaat doen, waardoor je er met meer inspiratie en geconcentreerdheid aan begint. Het beste is schone kleding die licht van kleur is. Kleuren stralen energie uit, en lichte kleuren zijn meer ‘in tune’ met de subtiele meditatie-energie.

4. Creëer een harmonieuze meditatieplek
Een vaste meditatieplek doet wonderen. Als je altijd op dezelfde plek mediteert, blijft de meditatie energie daar hangen en creëert een subtiel krachtveld dat je helpt bij je volgende meditaties. Ideaal is een speciaal hoekje van je huis of kamer te reserveren dat je schoon en zuiver houdt en alleen voor het mediteren gebruikt. Maak vervolgens je eigen meditatie altaartje, zoals een (laag) tafeltje met daarop een mooi kleedje met bloemen, wierrook en/of een foto van een spiritueel persoon of natuurlandschap dat je inspireert. Schenk aandacht aan de plek waar je mediteert. Hoe aantrekkelijker je meditatieplek, des te meer inspiratie je krijgt om hem daadwerkelijk te gebruiken.

5. Houd een vast tijdstip aan
Als je elke dag om elf uur naar bed gaat, wordt je lichaam om elf uur vanzelf moe. En eet je altijd om zes uur ’s avonds warm, dan begint je maag even voor zessen trouw te rommelen. We kunnen onze biologische klok ook voor meditatie laten werken. Als je altijd op hetzelfde tijdstip mediteert, gaan je lichaam en geest zich daar namelijk op instellen. Je wordt vanzelf rustiger en meer ontspannen, waardoor je veel beter kunt mediteren dan als je elke dag een ander tijdstip zou hanteren. Kies daarom een tijdstip uit waaraan je je langere tijd kunt houden. Zoals gezegd is de ochtend het meest ideale moment om te mediteren, maar ook de avond is een prima stiltemoment.

6. Mediteer op een nuchtere maag
Eet liever geen maaltijd voordat je gaat mediteren. Na het eten gaat je spijsvertering aan de slag, en die lichamelijke energie blokkeert het stromen van de subtielere meditatie-energie. Het beste is twee uur te wachten na een grote maaltijd voordat je gaat mediteren. Als je echt rammelt van de honger kan je het beste een glas sap of melk drinken.
Ook na je meditatie is het goed om nog even te wachten met eten. Geef eerst de spirituele energie de kans om te worden ‘verteerd’ en in je systeem te worden opgenomen. Een kwartiertje wachten is voldoende.

7. Mediteer dagelijks
Je meditatie werpt de meeste vruchten af als je het regelmatig doet – liefst dagelijks een paar minuten. De duur van je meditatie is minder belangrijk dan de frequentie. Dus liever elke dag tien minuten dan twee keer per week een uur. Waarom? Meditatie is voedsel voor je ziel. Net zoals je lichaam elke dag te eten krijgt – wel drie keer! – snakt de ziel ook naar zijn dagelijkse spirituele maaltijd. Als we de ziel trouw voeden blijven we innerlijk fit en gezond, wat betekent dat we steeds meer vrede, liefde en vreugde zullen ervaren.

‘When I meditate, I can speak to my soul.’–Sri Chinmoy

Hoe belangrijk is discipline?

good_habits

Van alle spirituele eigenschappen en begrippen wordt discipline misschien nog wel het meest gevreesd. Het woord alleen al bezorgd ons koude rillingen. Discipline doet ons denken aan koude douches in het midden van de winter, ultramarathons op de Noordpool en soldaten die strak in het gelid marcheren. Arme discipline, het wil ons zo graag helpen, maar het heeft zijn reputatie tegen. In plaats van een reddende engel zien wij er een boze schoonmoeder in.

Toch staat of valt succes en vooruitgang in meditatie met deze ene eigenschap. Zonder discipline kunnen we niet ver komen. Eens in de zoveel tijd mediteren kan je wel een prettig, rustgevend gevoel geven, maar zonder het dagelijks te doen blijft het toch bij dat ene gevoel. Mét discipline gooit meditatie de deuren van onze innerlijke schatkamers wijd open. Onvoorwaardelijke liefde, vervullende vrede, spontane vreugde en diepe gelukzaligheid liggen daar op ons te wachten. Maar hoewel deze kostbare innerlijke kwaliteiten helemaal gratis zijn, krijgen we ze niet voor niets. De prijs is dagelijkse meditatie.

Die prijs is lager dan we denken. Ook discipline staat dichterbij ons dan we hadden verwacht. Sterker nog, ieder van ons heeft al discipline in zijn of haar leven, alleen noemen we het misschien niet zo. We poetsen elke dag onze tanden, gaan iedere weekdag naar school of naar ons werk, we staan op als de wekker gaat, houden ons huis schoon en bereiden dagelijks twee tot drie maaltijden. Allemaal pure discipline! Nu hoeven we nog maar één karweitje aan die dagelijkse lijst toe te voegen – meditatie – maar dat ene klusje zal de kwaliteit van ons leven onvoorstelbaar vergroten.

Zie discipline daarom niet als discipline, maar gewoon als een middel waarmee je je doel wilt bereiken. Een atleet die ervan droomt om de Olympische Spelen te halen hoeft zichzelf niet elke dag te motiveren om te trainen. Zijn wil om te trainen vloeit vanzelf voort uit zijn droom. Ook als je werkelijk naar innerlijke vrede, liefde en geluk verlangt hoef je je er niet elke keer toe te zetten om te mediteren. Als je het doel waardeert komt de discipline vanzelf. Zoals Sri Chinmoy het verwoordt:

‘Hoe kun je jezelf disciplineren?Door je te concentreren op de dingen die je het liefst in het leven wilt. (…) Als je op dit moment nog voelt dat je duizenden en miljoenen dingen in je leven nodig hebt, probeer die behoeftes dan te verminderen. Je zult zien dat in dat proces van het verminderen van je behoeftes je leven vanzelf gedisciplineerd wordt. Wanneer je talloze uiterlijke dingen geen aandacht geeft, zul je zien dat de waarheid je recht aankijkt en je de kracht geeft je leven te disciplineren.’

-Sri Chinmoy, The Hunger Of Darkness And The Feast Of Light, Part 2

De beste tijd om te mediteren

Tijdens onze meditatiecursus krijg ik vaak de vraag wat het beste tijdstip is om te mediteren. Daar zijn verschillende antwoorden op te geven, afhankelijk van je eigen inspiratie.

Voor meditatie geldt in elk geval dat de morgenstond goud in de mond heeft. Je kunt dus het beste ’s ochtends vroeg mediteren, idealiter meteen na het opstaan. Neem eerst even een douche om de slaap van je af te spoelen en ga dan tien tot vijftien minuten zitten. ’s Ochtends zijn je gedachtes nog niet zo druk aan het malen als later op de dag, waardoor je je geest beter tot rust kunt brengen. Bovendien heeft de slaap een hoop ‘mentaal afval’ al voor je opgeruimd, waardoor je fris aan je meditatie kunt beginnen. Ook kun je meditatie zien als het opladen van je innerlijke batterijen, en als je dat ‘s ochtends doet kan je er de hele dag op vooruit.

Als je echt het heilige vuur hebt en je bereid bent om voor je meditatie wat vroeger op te staan, dan kan je proberen om zes uur ’s ochtends te mediteren. Dat is hier in het Westen misschien het meest ideale tijdstip voor de meditatie. De meeste mensen slapen dan nog, waardoor de aarde kalm en rustig is. Die kalmte en stilte van de vroege ochtend helpen je in je meditatie. Als de wereld rond een uur of zeven wakker wordt, komt er een wat rusteloze energie op gang en wordt die magische stilte doorbroken, zoals het glanzende, rimpelloze oppervlak van een meer dat plotseling in beroering wordt gebracht door honderden kiezelstenen.

De klassieke meditatieteksten uit India hebben zo hun eigen idee over het ideale tijdstip om te mediteren. Daar zitten ze om drie uur ’s nachts al op hun meditatiekussentje. Tussen drie en vier uur breekt volgens de hindoes namelijk het Brahma Muhurta aan, ofwel het Uur van God. Dan is de stilte van de aarde op zijn diepst en kun je dus het beste mediteren. Dit is uiteraard alleen voor de die-hard yogi’s.